Ziołolecznictwo

Koper włoski (Fenkuł)

O ile walory smakowe kopru i jego zastosowanie jako przyprawy w gospodarstwie domowym (np. do przetworów warzywnych) są powszechnie znane, to o właściwościach leczniczych tej rośliny słyszało niewielu smakoszy.

Zbawienne działanie dla zdrowia ma olejek eteryczny, z licznymi korzystnymi związkami chemicznymi, zawarty w tej roślinie . Ponadto koper włoski zawiera flawonoidy, tłuszcze i białka. W koprze włoskim znajdziemy też potas, który obniża wysokie ciśnienie krwi i chroni przed uszkodzeniami naczyń krwionośnych (jedno warzywo pokrywa dzienne zapotrzebowanie na potas w 50 proc.). W składzie kopru włoskiego są również witaminy z grupy B – zwłaszcza B1 i kwas foliowy (B9) oraz witamina A. Inne cenne pierwiastki obecne w fenkule to magnez, fosfor i wapń.

koper włoski fenkuł

Owoc kopru ma właściwości rozkurczowe – zmniejsza napięcie mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Stosuje się go przy zaburzeniach trawienia i braku apetytu, ponieważ pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Zmniejsza napięcie mięśni gładkich brzucha, dlatego sprawdza się przy bólach brzucha i wzdęciach. Owoce fenkułu wzmagają także ruchy perystaltyczne jelit, dlatego można je stosować przy nieregularnym wypróżnianiu i zaparciach. Często dodaje się je do preparatów przeczyszczających w celu złagodzenia skurczów jelit. Ponadto mogą być stosowane pomocniczo w leczeniu chorób układu moczowego.

Jest skutecznym środkiem wiatropędnym, zmniejsza wzdęcia i przywraca prawidłowe czynności trawienne. Herbatka z kopru włoskiego powszechnie jest uważana za sprawdzony sposób na kolkę u niemowląt, pobudzenie laktacji czy złagodzenie bólu miesiączkowego.

Koper włoski zwiększa objętość wydzieliny oskrzelowej i zmniejsza jej gęstość, a także przywraca prawidłowy ruch nabłonka rzęskowego, dlatego w ziołolecznictwie stosuje się go jako środek wykrztuśny.

W ziołolecznictwie olejek eteryczny z kopru włoskiego stosuje się zewnętrznie, gdyż działa bakteriobójczo oraz przeciwpasożytniczo, np. na świerzbowce.

Koper włoski sprawdzi się także przy zapaleniu jamy ustnej i w aftach.

Dzięki działaniu wykrztuśnemu, a także przeciwgorączkowemu i napotnemu, fenkuł doskonale sprawdzi się w walce z przeziębieniem. Olejek koprowy z dodatkiem mleka i miodu jest stosowany jako środek wykrztuśny w schorzeniach dróg oddechowych. Pomocne mogą okazać się również inhalacje z wykorzystaniem olejku z kopru włoskiego. Wystarczy do miski z gorącą wodą dodać kilka kropel olejku, następnie nakryć głowę ręcznikiem, pochylić się nad naczyniem i wdychać opary. Inhalacja nie powinna trwać dłużej niż 15 minut.

Ważne

Większe dawki olejku koprowego podane doustnie mogą wywołać odurzenie, drgawki kloniczne, podrażnienie błon śluzowych żołądka i jelit oraz przekrwienie mózgu i płuc.

Koper włoski może być również przyczyną reakcji alergicznej

Przetworów z owocu kopru włoskiego (np. herbatek) nie należy stosować systematycznie dłużej niż 2 tygodnie

Herbatki i inne przetwory z owoców kopru włoskiego nie są wskazane w czasie ciąży. Kobiety karmiące piersią przed spożyciem herbatki z kopru włoskiego powinny skonsultować się z lekarzem

Propozycja:

Z owocu kopru włoskiego można przygotować carpaccio, doprawić solą, pieprzem i skropić oliwą, sosem vinegret lub octem balsamicznym zmieszanym z miodem. Posypać parmezanem, pestkami dyni czy orzechami włoskimi. Pasują do niego również kapary, jabłka, seler oraz cytrusy.

Działanie:

  • Rozkurczowe
  • Reguluje trawienie
  • Wykrztuśne

Wskazania:

  • Wzdęcia
  • Skurcze jelit
  • Kłopoty z trawieniem
  • Choroby górnych dróg oddechowych

Mięta

mięta właściwości

Mięta jest bardzo ważnym elementem odwiecznego „żelaznego” zestawu roślin wykorzystywanych przez ludzi na wielu kontynentach. Działanie mięty zawdzięczamy obecności olejku eterycznego, a w szczególności zawartego w nim mentolu.

Mięta pieprzowa (Mentha piperita ), zwana także miętą lekarską, należy do ziół, których właściwości i działanie doceniano już w starożytności. W lecznictwie znalazło zastosowanie zarówno ziele mięty pieprzowej, jak i jej liście, olejek i mentol (Mentholum), który jest uzyskiwany jest z olejku przez wymrażanie. Liście mięty zielonej zawierają: białka i węglowodany. Oprócz tego roślina ta jest bogata w wapno, fosfor, żelazo i magnez. Stanowi również bogate źródło witaminy A oraz witaminy B3.

Choć mięta jest jednym z najwszechstronniejszych ziół, to jednak najpopularniejszy jest jej wpływ na pracę żołądka i wątroby. Zmniejsza również napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych, przywracając prawidłowe ruchy perystaltyczne.

Liść mięty ma działanie antyseptyczne i przeciwpasożytnicze (bakterie). Napar z mięty jest polecany w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych.

W medycynie ludowej liście mięty pieprzowej oraz olejek miętowy stosuje się w bólach żołądka, zaburzeniach trawienia, nudnościach, niestrawności, a także w kolkach jelitowych, czy skurczach górnego odcinka przewodu pokarmowego i dróg żółciowych, ponieważ wykazują działanie rozkurczowe i obniżają napięcie mięśni gładkich. Odpowiadają za to flawonoidy oraz związki zawarte w olejku miętowym, a przede wszystkim sam mentol.

Miętę pieprzową można także stosować w niestrawności z zaburzeniami wydzielania soków trawiennych. Zwiększa bowiem ilość soku żołądkowego, co ułatwia trawienie i przyswajanie pokarmów. Ponadto przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne jelit, umożliwia odpowiednie przemieszczanie treści jelitowej oraz odejście gazów, a tym samym zapobiega wzdęciom. Niestety w przypadku nadkwaśności żołądka mięta może powodować nasilenie dolegliwości.

Mięta przynosi ulgę również w schorzeniach wątroby i dróg żółciowych, zapaleniu pęcherzyka żółciowego, a także w lekkiej niewydolności wątroby i zmniejszonym wytwarzaniu żółci. Współczesna fitoterapia poleca jej stosowanie pomocniczo w kamicy żółciowej i żółtaczce oraz w okresie rekonwalescencji po przebytym zapaleniu wątroby.

Olejek z mięty pieprzowej jest stosowany w nieżytach górnych dróg oddechowych i stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej. Wspomniany olejek można stosować do inhalacji w łagodzeniu objawów zapalenia zatok, przeziębienia i grypy. Wystarczy wlać 3-4 krople do gorącej wody. Olejek z mięty można stosować także zewnętrznie - w obszarze piersi i nosa. Jednak z tej praktyki należy zrezygnować u niemowląt i małych dzieci, ze względu na możliwość wystąpienia skurczu krtani i oskrzeli.

Napar z tego zioła ma zastosowanie jako środek łagodzący dolegliwości towarzyszące migrenie. Olejek miętowy można stosować miejscowo w postaci maści lub balsamu w nerwobólach i bólach mięśniowych.

Liście mięty, w postaci nacierań oraz mazideł, wykazują działanie przeciwświądowe, miejscowo znieczulające i przeciwzapalne. Ponadto wywołują uczucie chłodu. W związku z tym w medycynie naturalnej zaleca się ich stosowanie m.in. w przebiegu ospy wietrznej.

Poza tym mięta pieprzowa może przyśpieszyć proces gojenia nieestetycznych pęcherzy, będących objawem opryszki. Udowodniono naukowo, że wodne wyciągi z liści mięty hamują aktywność tego wirusa. Ekstrakty z liści mięty wykazują w badaniach in vitro nie tylko działanie przeciwwirusowe, lecz także przeciwbakteryjne. Liście mięty w stężeniu 0,1-2,0% (w/v) hamują wzrost bakterii, takich jak Salmonella typhimurium (czerwona), gronkowiec złocisty i Vibrio parahaemolyticus. Działanie przeciwbakteryjne liści mięty jest przypisywane garbnikom i niektórym składnikom olejku eterycznego, zwłaszcza mentolowi i mentonowi. Według niektórych wykazuje aktywność również wobec grzybów drożdżopodobnych z rodzaju Candida oraz dermatofitów i grzybów pleśniowych.

Olejek miętowy działa podobnie jak liść mięty, niektóre jednak jego własności, np. odkażające, wyrażone są silniej, a inne znacznie słabiej. Najskuteczniej działa rozpylony w postaci aerozolu

Ważne

  • Olejek miętowy, podany doustnie w dawkach większych od leczniczych, może wywołać ból brzucha, wymioty, a w dużych dawkach - zachwianie równowagi i głęboki sen. Ze względu na zbyt silne reakcje, jakie może wywoływać po przedawkowaniu, w lecznictwie nie jest stosowany samodzielnie.
  • Nie zaleca się go stosować samego także zewnętrznie, gdyż w niektórych przypadkach może wywoływać podrażnienia i zaczerwienienie skóry. W związku z tym lepiej go rozcieńczyć, np. oliwą z oliwek czy olejkiem z migdałów.
  • Ostrożnie należy go stosować u osób w starszym wieku lub u małych dzieci.
  • Nie powinny po niego sięgać kobiety w ciąży.
  • W przypadku nadkwaśności żołądka mięta może powodować nasilenie dolegliwości

Szałwia

szałwia właściwości

Szałwia zawsze była jedną z najchętniej stosowanych roślin leczniczych. Z jej właściwości ludzie korzystali już wiele wieków przed naszą erą. Pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, ale dobroczynne działanie tej rośliny doceniano w różnych kręgach kulturowych i w różnych epokach. Surowcem szałwii są liście, w których znajdują się olejki lotne oraz garbniki. Wyciąg z jej liści wykazuje działanie przeciwzapalne, dezynfekujące, antyseptyczne. Hamuje wzrost saprofitycznej flory bakteryjnej, przeciwdziała nadmiernej fermentacji w jelitach.

Stosowana zewnętrznie przyspiesza gojenie się ran, czyraków oraz działa odkażająco w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Herbata z liści łagodzi stany zapalne żołądka i jelit, przeciwdziała biegunce, a zewnętrznie służy di płukania jamy ustnej i dziąseł w ich stanach zapalnych. Po rozcieńczeniu służy również do kąpieli leczniczych – ma bowiem właściwość oczyszczania skóry.

Współczesne laboratoria badawcze i w badania kliniczne potwierdzają skuteczność szałwii – zwłaszcza jeżeli chodzi o jej właściwości odkażające i łagodzące. W badaniach opublikowanych przez Deutsche Apotheker Zeitung wykazano, że w metodzie in vitro wyciąg z szałwii silnie hamuje rozwój bakterii powodujących czerwonkę, jak i E. coli, B.paracoli, Enterobacter aerogenes, oraz Enterococcus. Natomiast umiarkowanie hamuje rozwój Staphylococcus aureus i alpha-hemolytic streptococci. Badacze z Uniwersytetu w Wiedniu sugerują silne właściwości przeciwzapalne szałwii. Znane są również jej właściwości przeciwcukrzycowe. Badacze z Portugalii sugerują, iż szałwia może być pomocna w prewencji cukrzycy typu 2 poprzez obniżenie stężenia glukozy u osób w grupie ryzyka. Jej efekt został nawet porównany do metforminy - znanego leku stosowanego w prewencji i leczeniu cukrzycy.

Wszystkie te właściwości sprawiają, że szałwię można znaleźć w składzie wielu współczesnych medykamentów i parafarmaceutyków naturalnych, przeznaczonych zarówno do stosowania wewnętrznego (głównie w przypadku schorzeń przewodu pokarmowego), jak i zewnętrznego.


Żyworódka Pierzasta (kalanchoe daigremontiana)

żyworódka pierzasta właściwości

to roślina z rodziny gruboszowatych, która pochodzi z Madagaskaru. Obecnie rośnie m.in. w Azji, Australii i Ameryce Środkowej. W Polsce jest uprawiana jako roślina doniczkowa.

Kalanchoe daigremontiana ma szersze zastosowanie lecznicze niż aloes. Dzięki zawartości dużej ilości witaminy C oraz bogactwu mikro- i makroelementów wykazuje właściwości regenerujące, przeciwzapalne i immunostymulujące.

Żyworódka jest niczym domowa apteczka. Ze względu na jej walory powinna znajdować się w każdym domu. Można używać (wewnętrznie i zewnętrznie) w formie okładów z liści, soku, soku konserwowanego spirytusem oraz gliceryną.

Właściwości lecznicze żyworódki

Żyworódka jest skarbnicą mikro- i makroelementów, takich jak: mangan, miedź, selen, cynk, bor, glin, krzem, potas, wapń, żelazo. Ponadto zawiera dużo witaminy C. Roślina ta wykazuje działanie:

  • bakterio- i wirusobójcze oraz antygrzybiczne: żyworódka szczególnie szybko niszczy bakterie ropotwórcze (gronkowce, paciorkowce);
  • przeciwzapalne - hamuje proces zapalny wskutek niszczenia bakterii i rozkładu wytwarzanych przez nie toksyn, zmniejsza także miejscowe przekrwienia i obrzęki;
  • regenerujące - przyspiesza gojenie uszkodzonego naskórka, a także szybko oczyszcza ranę z ropy i zmartwiałych fragmentów tkanek, zmniejsza także widoczność blizn;
  • immunostymulujące - zwiększa ogólną odporność organizmu oraz odporność skóry na urazy.

Zastosowanie Żyworódki Pierzastej:

  • angina, katar
  • zapalenie spojówek
  • trudno gojące się rany
  • kurzajki, grzybice
  • stany zapalne, stłuczenia
  • odleżyny, wrzody
  • swędzenie skóry
  • stabilizuje poziom cukru
  • na zmęczone stopy
  • przykry zapach stóp
  • zgaga, przykry
  • zapach z ust (mimo zadbanych zębów)
  • bóle głowy, bóle reumatyczne
  • egzemy, obrzęki
  • trądzik, liszaje
  • oparzenia, ukąszenia
  • paradontoza, nadwrażliwe dziąsła

Żyworódka na trądzik i inne choroby skóry

Sok zawarty w liściach żyworódki jest stosowany w leczeniu wielu zmian skórnych, takich jak np. trądzik. Żyworódka wykazuje właściwości przeciwzapalne i bakteriobójcze dzięki zawartości pierwiastków, takich jak:

  • cynk, zwany także "minerałem piękna", reguluje produkcję serum, który zatyka pory skóry;
  • mangan - działa antybakteryjnie i przeciwalergicznie;
  • bor - wykazuje działanie antyseptyczne i ściągające skórę.

Leczenie trądziku polega na smarowaniu miejsc zmienionych chorobowo sokiem z żyworódki kilka razy dziennie. W miejscach, gdzie występują zmiany ropne, można przyłożyć nieduży listek pozbawiony błony lub gazik nasączony sokiem.

Sok z żyworódki przyspiesza też leczenie innych zmian skórnych, np. trudno gojących się ran, oparzeń, odleżyn, wrzodów na skórze, blizn pooperacyjnych, stanów zapalno-wysiękowych skóry, egzemy. Wszystkie rany, poza oparzeniami, należy przemywać sokiem z żyworódki lub liściem. Na oparzenia należy przyłożyć nasączony sokiem gazik. Żyworódka łagodzi także ukąszenia po owadach, szczególnie po komarach - zmniejsza uporczywe uczucie swędzenia, obrzęk i zaczerwienienie po ukąszeniu.

Właściwości lecznicze żyworódki - choroby układu oddechowego

Żyworódka dzięki dużej zawartości witaminy C działa immunostymulująco, tzn. większa odporność organizmu na infekcje, w tym na infekcje sezonowe (np. grypę). W związku z tym pomaga leczyć schorzenia, takie jak:

  • dychawica (astma) oskrzelowa
  • astma alergiczna
  • zapalenie oskrzeli
  • zapalenie płuc (w tym bakteryjne zapalenie płuc)
  • angina
  • kaszel
  • katar (w tym chroniczny katar)

W celu wyleczenia ww. chorób należy pić ok. 30 kropli soku z żyworódki dziennie. W przypadku kataru należy smarować sokiem nasadę nosa, a w przypadku anginy - okolice migdałków.

Zastosowanie żyworódki w leczeniu chorób zębów i dziąseł

  • krwawienie dziąseł - żuć kawałek liścia żyworódki przez 15 minut;
  • ból zęba - należy przyłożyć kawałek liścia do bolącego zęba i masować przez kilka minut.

Żyworódka na choroby układu pokarmowego

  • zgaga - 30 kropli soku wymieszać ze śliną, połknąć. Najlepiej stosować przez 1-3 tygodnie;
  • wrzody żołądka lub owrzodzenie jelit - należy pić przed jedzeniem trzy razy dziennie po 20 kropli soku.

Zastosowanie żyworódki - choroby kobiece

  • stany zapalne żeńskich narządów płciowych
  • nadżerka szyjki macicy,
  • zapalenie lub pęknięcie sutka u karmiących matek

Żyworódka dla cukrzyków

Żyworódka stabilizuje zbyt wysoki poziom cukru - wypicie 30 kropli soku dziennie potrafi skutecznie zmniejszyć poziom cukru we krwi.

Inne zastosowania żyworódki

  • angina - kawałek liścia żuć bardzo wolno kilka razy dziennie, lub 3 x po 30 kropli soku konserwowanego spirytusem wymieszać ze śliną i połknąć Można także dodawać kawałki liścia do sałatek, co pozytywnie wpływa na odporność organizmu. Smakuje podobnie jak szczaw.
  • ból głowy (także migrenowy) należy zrobić okład z liścia przygotowanego jw. w miejscu gdzie ból się zaczął. Po 20-30 min. czuje się już znaczną ulgę, a po 40-50 min. ustępuje całkowicie. Jeżeli ból odczuwany jest jeszcze w innym miejscu głowy, to należy przesu-nąć liść na to miejsce.
  • katar - smarować zewnętrznie rejon zatok czołowych i przynosowych kilka razy dziennie.
  • zapalenie spojówek - dobrze umyty i przygotowany do okładu liść przykładać kilka razy dziennie po 20-30 minut na zamknięte powieki.
  • trudno gojące się rany, odleżyny, wrzody - dobrze umyty liść przykładać na kilka godzin . Przerwa na 1-2 godziny powtórzyć jeszcze raz okład. Powtarzać przez kilka dni. Można także użyć soku z żyworódki (konserwowany spirytusem) polewając nim takie miejsce co 2-3 godziny.
  • kurzajki - kawałek liścia przygotowanego do okładu przyłożyć do kurzajki nakładając na niego mały kawałek folii (aby sok nieodparowywał zbyt szybko) przymocowując go lepcem lub bandażem na noc. Okład należy wykonywać przez 3-7 nocy. Kurzajki giną.
  • stłuczenia - połozyć okład z przygotowanego liścia, na to kawałeczek foli (wielkości liścia), przymocować lepcem lub bandażem. Okład trzymać kilka godzin. Można do tego wykorzystać też sok konserwowany spirytusem nasączając gazę którą przykłada się do stłuczenia (należy na gazę przyłożyć kawałek folii i przymocować lepcem lub bandażem). Stłuczenia giną już po kilkunastu godzinach.
  • swędzenie skóry - swędzenie alergiczne lub po ukąszeniu owadów smarować sokiem. Swędzenie ustępuje praktycznie natychmiast.
  • wysoki poziom cukru - zjadanie 3 x dziennie po kawałku liścia lub 3 x 30 kropli soku potrafi zmniejszyć poziom cukru a także stabilizuje jego skoki.
  • zmęczone stopy - smarowanie stopy sokiem z żyworódki na wierzchu stopy połączenia palców i stopy oraz pod spodem palców i stopy a także haluksa i kostki po zewnętrznej stronie, sprawia, że zmęczenie stóp mija po kilku minutach. Warto wykonać taką czynność przed "imprezą" na której dużo będzie się tańczyć, gdyż znacznie opóźni się zmęczenie stóp.
  • przykry zapach stóp - posmarowanie stóp likwiduje przykry zapach niemalże natychmiast. Aby uporać się z tym problemem warto też częściej spożywać pomidory, banany, kiwi.
  • zgaga - 30 kropli soku wymieszać ze śliną, połknąć. Po chwili zgaga mija. Stosować taką czynność 3 x po 30 kropli soku przez 1-3 tygodnie. Zgaga powinna ustąpić całkowicie (pod warunkiem zaprzestania jedzenia słodyczy ew. potraw smażonych).
  • przykry zapach z ust - wlać na łyżkę trochę wody, do tego 30 kropli soku i wypić. Przykry zapach ginie natychmiast, a stosowanie 2 x po 30 kropli soku przez kilka dni przyczynę zapachu likwiduje na dług
  • bóle głowy, reumatyczne, kręgosłupa - smarować dany rejon dotknięty bólem kilka razy dziennie.
  • paradontoza - troszkę soku wymieszać ze śliną, przytrzymać jak najdłużej w okolicy dziąsła dotkniętego zmianami. 3 x po 30 kropli można połknąć, ale większe ilości należy wypluć.

Przeciwwskazania do stosowania soku i liści z żyworódki

Spożywanie soku z żyworódki konserwowanego spirytusem nie jest wskazane dla osób, u których zawartość potasu mieści się w górnej granicy normy lub ją przekracza. Ze względu na zawartość ok. 23% alkoholu soku z żyworódki nie powinny spożywać dzieci.

Przygotowanie liścia jako okładu:

Aby przygotować okład ze świeżego liścia, należy go umyć czystą wodą, następnie zdjąć ze spodu cienką błonkę, delikatnie pokaleczyć/zbić np. trzonkiem noża w celu zwiększenia wydzielania soku. Tak przygotowaną stronę liścia należy przyłożyć do skóry, następnie położyć folię wielkości liścia i owinąć bandażem lub przymocować plastrem. Okład należy trzymać min. 4-5 godzin, a w wyjątkowych sytuacjach całą noc.

Sok z żyworódki:

Zamiast liści można używać wyciśnięty sok (zmiksować umyte liście, wycisnąć sok). Żeby wydłużyć jego trwałość należy zmieszać sok ze spirytusem w proporcji 1/3 spirytusu 2/3 soku.

Dawkowanie:

Dla dorosłych: 3 x dziennie po 20 kropli czystego soku lub 3 x dziennie po 30 kropli soku konserwowanego spirytusem. Należy przestrzegać dawkowania i nie przekraczać go.